Austria, Symfonia

#21 „Tik – tok”

Każdy z nas posiada w domu (I nie tylko w domu) jakiś zegar. Dziś najczęściej jest to zegar elektroniczny, czy wskazówkowy, ale dawniej używano zegarów z wahadłem, które wybijały pełne godziny. Taki właśnie zegar znajdował się w bibliotece rodziny Esterhazych i to z nim związana jest Melodia na kurant Josepha Haydna. Stała się ona później głównym tematem trzeciej części jednej z jego najpopularniejszych symfonii – Symfonii „zegarowej”.

Utwór został skomponowany tuż przed drugim wyjazdem Haydna do Anglii, z tego powodu jest zaliczany do zbioru jego dwunastu symfonii „londyńskich”, które to uznawaje się za przełomowe osiągnięcie w dziedzinie muzyki symfonicznej. Dzieła te pisane były z myślą o wielkich i szczelnie zapełnionych salach. Aby tej tłumnie zebranej (wówczas jescze legalnie) publiczności zapewnić dobrą rozrywkę kompozytor często stosował różne zabawy i efekty muzyczne, dzięki którym utrzymywał zainteresowanie. Przykładem takiego efektu jest np. słynne uderzenie w kocioł z jego najpopularniejszej symfonii – „niespodzianki”. W symfonii „zegarowej”, którą dziś omawiamy również da się znaleźć podobne zabiegi. Pierwszą część, czyli presto poprzedza krótkie, niepokojące adagio w tonacji d-moll, dzięki temu po przejściu do głównego tematu odbiorca widzi kontrast . W trzeciej części – menuecie – miękkie frazy fletów i fagotów są przerywane przez nagłe uderzenia orkiestry. To w tej części Haydyn wprowadza wspomniany kurantowy motyw. Jednak symfonia ta jest najbardziej znana ze swojej drugiej części – Andante, której wysłuchanie dzisiaj proponujemy. Charakteryzują ją miarowe, grane pizzicato dźwięki wiolonczel i kontrabasów przywodzące na myśl uderzenia wahadła zegara. Stąd właśnie bierze się potoczna nazwa symfonii.

Mamy też nadzieję że czas spędzony w domu upływa Wam choć trochę szybciej niż w tempie oddanych za pomocą dźwięków uderzeń zegara odmierzającego czas Symfonii D-dur nr 101, „Zegarowej” – Josepha Haydna.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *