Rosja

#163 Muzyczne postscriptum

A gdybyśmy zapytali – czy dźwięki mogą wyrażać coś poza muzyką, chociażby idee? Opinie z pewnością byłyby podzielone. Jak na to pytanie odpowiedziałby wielki romantyk – Piotr Czajkowski?

Jego zdania już nie poznamy, natomiast wiemy co powiedział o swojej ostatniej, szóstej symfonii: „przyszła mi myśl o innej symfonii, tym razem programowej, ale z takim programem, który pozostaje dla wszystkich zagadką – niech się domyślają”. Czajkowski potwierdza więc pozamuzyczne inspiracje dzieła, ale celowo nie zdradza ich słuchaczom. Jaki jest tego powód?

Tajemnica. Czyż odkrywanie jej nie jest najpiękniejszą częścią naszego istnienia? Gdyby nie ona, świat straciłby sens. Na szczęście nie brakuje jej także w Symfonii „Patetycznej”. Słuchając tego dzieła można odczuć bardzo dziwne wrażenie – muzyka zmierza ku końcowi już w energicznej, marszowej części trzeciej, ale przecież… jest jeszcze część czwarta! 

Czajkowski odchodzi od zwyczajowej formy symfonii i zamiast efektownego finału wieńczy utwór nostalgicznym „adagio lamentoso”. To tak jakby po zakończeniu „formalnej” części dzieła kompozytor powierzył nam jakiś intymny sekret – muzyczne postscriptum. Warto w tym miejscu przypomnieć, że był to ostatni utwór kompozytora, ukończony kilka miesięcy przed śmiercią. Czy była to więc „ostatnia muzyczna wola” twórcy – przesłanie, które chciał przekazać przyszłym pokoleniom? 

Zabieg, który zastosował Czajkowski to niezwykłe zjawisko w historii muzyki i to nie jedyne w tej symfonii… Fenomenalne jest także to, jak kompozytor, przy stopniowym budowaniu napięcia, genialnie przetwarza temat w części pierwszej. Koniecznie trzeba zwrócić uwagę również na niepowtarzalnego walca w części drugiej, w metrum nie na trzy, a na pięć czwartych! Czy nie brzmi to ciekawie? Muzyka Czajkowskiego brzmi jeszcze ciekawiej, dlatego serdecznie zapraszamy Państwa do jej wysłuchania!

cz. IV – Adagio lamentoso:

cz. I – Adagio – Allegro non troppo:

cz. II – Allegro con grazia:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *